Szkoda, że nie ma zdjęć. Przydałyby się jakieś zdjęcia. Takie, wyrażające pewien niedosyt, zdania słyszałam wielokrotnie po opublikowaniu książki Ocalić od zapomnienia. I z tego niedosytu narodził się kolejny pomysł: opracowanie elektronicznego fotoalbumu będącego uzupełnieniem do zawartych w książce opisów domów i obejść. Nie było to łatwe zadanie. Trudność przedsięwzięcia polegała przede wszystkim na tym, że niełatwo było dotrzeć do fotografii przedstawiających dawne domy; niewiele z nich się zachowało albo nie było ich wcale. Te, które przetrwały, były często słabej jakości. Nie chodzi jednak ani o doskonałość, ani o „urodę” zdjęć czy prezentowanych na nich budynków. Chodzi raczej o zachowanie w pamięci tego, co już nie powróci. Zebrane w albumie fotografie mają w sobie wiele uroku, przenoszą nas w atmosferę minionych czasów, przywołują to, co często już odeszło w historyczną niepamięć. Są też dowodem na jakże szybko postępujące zmiany nie tylko w zakresie obyczajów, ale i zasobów kultury materialnej. Niektóre z prezentowanych domów już nie istnieją ‒ nawet na fotografii ‒ niektóre zostały przebudowane; inne jeszcze stoją, ale nie ma w nich duszy, bo już nikt w nich nie mieszka.

Zdjęcia podzieliłam na zestawy zgodne z dawną numeracją domów zastosowaną w książce. Każde z nich jest opatrzone podpisem zawierającym krótki opis uwiecznionego obiektu, przybliżony czas wykonania fotografii oraz jej pochodzenie. Ze względu na sentymentalną lub historyczną wartość dołączyłam do albumu także te zdjęcia, których nie dało się przyporządkować do konkretnego numeru domu. Noszą one wspólną nazwę „Ciekawostki”.

Dziękuję wszystkim osobom, które zaangażowały się w przeszukanie domowych archiwów i udostępniły mi posiadane fotografie czy to osobiście, czy też mailowo lub za pomocą telefonu komórkowego. Bez Państwa pomocy album z pewnością by nie powstał! Dziękuję Paulinie Wawrzyczek i Dawidowi Marutowi za opracowanie formy graficznej albumu, panu sołtysowi Bogusławowi Wawrzyczkowi za udostępnienie „łamów” internetowej strony sołectwa, prezesce Stowarzyszenia Miłośników Zbytkowa Annie Szczypce-Rusz za wsparcie, nie tylko merytoryczne, oraz mężowi za cierpliwość i wyrozumiałość.

Grażyna Gądek